Şölen Var

An­tik­ça­ğın ünlü şö­len­le­ri olan sym­po­si­on­lar yal­nız­ca bir ye­me-iç­me ri­tü­eli de­ğil­di; bil­gi­nin, ik­ti­da­rın ve top­lum­sal ku­ral­la­rın üre­til­di­ği güç mer­kez­le­riy­di. Bu sof­ra­lar­da bir araya gelen ay­rı­ca­lık­lı erkek yurt­taş­lar, ev­re­ni ve ya­şa­mı tar­tı­şır­ken as­lın­da bu­gü­ne dek uza­nan erkek ege­men dü­ze­nin te­mel­le­ri­ni atı­yor, top­lum­sal norm­la­rı bi­çim­len­di­ri­yor­du. Kadın düş­man­lı­ğın­dan sı­nıf­sal eşit­siz­li­ğe kadar dün­ya­yı al­gı­la­yı­şı­mı­zı be­lir­le­yen pek çok pra­tik bu ze­min­de kök saldı.

Sa­de­ce “seç­kin” er­kek­le­rin ka­tı­la­bil­di­ği bu şö­len­ler­de şid­det, cin­sel­lik ve hi­ye­rar­şi, bil­ge­li­ğin di­liy­le meş­ru­laş­tı­rı­lı­yor­du. Zen­gin sof­ra­lar­da pa­ha­lı şa­rap­lar tü­ke­ti­lir­ken halka öl­çü­lü­lük öğüt­le­ni­yor, böy­le­ce bilgi ile ik­ti­dar ara­sın­da­ki bağ gö­rü­nür­lük ka­za­nı­yor­du. Bugün o sof­ra­la­ra otu­ra­ma­sak da orada ku­ru­lan kül­tür ev­re­ni­nin sı­nır­la­rı için­de ya­şa­ma­yı sür­dü­rü­yo­ruz.

İsmail Gez­gin, Şölen Var’da bu ka­ran­lık mi­ra­sı de­şif­re edi­yor. MÖ 7.–5. yüz­yıl­la­ra ta­rih­le­nen eser­ler üze­rin­den an­tik­çağ şölen kül­tü­rü­nü ye­ni­den yo­rum­lu­yor. Mezar taş­la­rın­dan içki kap­la­rı­na, ku­ru­cu an­la­tı­lar­dan fi­lo­zof­la­rın di­ya­log­la­rı­na uza­nan geniş bir mal­ze­me ara­cı­lı­ğıy­la, eril şid­de­tin ve eşit­siz­li­ğin nasıl adım adım inşa edil­di­ği­ni gös­te­ri­yor.

Bu ça­lış­ma, ar­ke­olo­ji­yi “eski eser” fe­ti­şin­den kur­ta­ra­rak geç­miş ile bu­gü­nün top­lum­sal me­se­le­le­ri ara­sın­da eleş­ti­rel bağ kuran bir alana dö­nüş­tü­rü­yor; bizi bin­ler­ce yıl­lık bu sü­rek­li­lik­le he­sap­laş­ma­ya ça­ğı­rı­yor.