Jean-Jacques'ın Yargıcı Rousseau

Ay­dın­lan­ma dü­şü­nür­le­rin­ce aforoz edilen ve eser­le­ri ya­sak­la­nan Ro­us­se­au, ha­ya­tı­nın en zorlu dö­ne­min­de kendi sanık kür­sü­sü­nü kurar. Adı bir "ca­na­var" ile eş an­lam­lı hâle ge­ti­ril­di­ğin­de, ha­ki­ka­ti kime an­la­ta­bi­lir­di? Yazar, ken­di­ni üç karaktere ayırarak bu işe gi­ri­şir. Je­an-Ja­c­qu­es’ın Yar­gı­cı Ro­us­se­au gibi tuhaf bir baş­lı­ğın da sırrı olan bu yak­la­şım­da, sağ­du­yu­yu tem­sil eden dış göz­lem­ci "Ro­us­se­au" ile karşı cephenin fikirlerini haklı gören bir "Fran­sız", if­ti­ra­la­ra kur­ban giden "Je­an-Ja­c­qu­es" fi­gü­rü üze­ri­ne ko­nuş­ma­ya baş­lar­lar.

Bir in­sa­nın kendi iti­ba­rı­na dı­şa­rı­dan yak­laş­tı­ğı bu di­ya­lo­jik oto­bi­yog­ra­fi; acı­ma­sız sor­gu­la­ma­lar, ak­la­ma ça­ba­la­rı ve üre­til­miş ya­lan­la­rı çü­rüt­me üze­ri­ne ku­ru­lu bir tar­tış­ma­dır. Ancak eser, kö­şe­ye sı­kış­mış bir dü­şü­nü­rün salt ki­şi­sel iti­raf­na­me­si de­ğil­dir. Ro­us­se­au, do­ğa­ya duy­du­ğu sar­sıl­maz tutku ve ro­man­tik üs­lu­bu­nun can­lı­lı­ğıy­la; dö­ne­min Fran­sız sos­ye­te­si­nin, im­ti­yaz­lı salon kül­tü­rü­nün ve iki­yüz­lü ne­za­ke­tin "ör­güt­lü kö­tü­lü­ğünün" fel­se­fi eleş­ti­ri­si­ni sunar.

Ta­ri­hin en büyük iti­bar su­ikast­la­rın­dan bi­ri­ne karşı ya­zı­lan bu anıt­sal metin, okura şu so­ru­yu yö­nel­ti­yor: Bütün dün­ya­nın yalan söy­le­di­ği bir dü­zen­de, insan yal­nız­ca kendi vic­da­nı­na kulak ve­re­rek ha­ki­ka­ti kav­ra­ya­bi­lir mi? Hem iç hu­zu­ru­nu ko­ru­mak hem de adil ka­la­bil­mek adına doğ­ru­la­rı nasıl sap­ta­ya­cak­tır?